Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) và các công nghệ số đang làm thay đổi sâu sắc cách con người tiếp cận, diễn giải và chia sẻ thông tin, Năng lực Truyền thông và Thông tin (Media and Information Literacy – MIL) ngày càng được xem là một năng lực cốt lõi của giáo dục hiện đại và học tập suốt đời.
Ngày 07 tháng 01 năm 2026, SEAMEO đã đăng tải bài viết chia sẻ kinh nghiệm từ một hội thảo đào tạo quốc tế về tích hợp MIL vào chương trình giáo dục trung học. Hội thảo được tổ chức vào đầu tháng 11 năm 2025 tại Ulaanbaatar (Mông Cổ), do Văn phòng UNESCO khu vực Đông Á phối hợp với Ủy ban Quốc gia UNESCO Mông Cổ thực hiện, với sự tham gia của hơn 30 nhà phát triển chương trình, nhà nghiên cứu giáo dục và giáo viên trung học.
MIL – Năng lực vượt ra ngoài kỹ năng số
Theo UNESCO, MIL không chỉ là khả năng sử dụng công nghệ hay các nền tảng số, mà là tập hợp các năng lực giúp cá nhân có thể truy cập, hiểu, đánh giá, sử dụng, tạo và chia sẻ thông tin cũng như nội dung truyền thông ở nhiều định dạng khác nhau một cách có phê phán, có đạo đức và hiệu quả. Trong bối cảnh công nghệ AI ngày càng phổ biến, MIL đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành tư duy phản biện và khả năng tự chủ thông tin của người học.
Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy việc tích hợp MIL vào giáo dục vẫn chưa đồng đều. Nhiều hệ thống giáo dục hiện nay vẫn ưu tiên dạy kỹ năng số thuần túy, trong khi chưa chú trọng đầy đủ đến năng lực đánh giá, phân tích và sử dụng thông tin một cách có trách nhiệm.
Nội dung và cách tiếp cận của hội thảo
Tại hội thảo, người tham gia đã được tiếp cận các bài giảng chuyên đề, nghiên cứu tình huống, thảo luận nhóm và hoạt động thiết kế bài học nhằm tích hợp MIL vào chương trình giảng dạy trung học. Trọng tâm của chương trình là hỗ trợ giáo viên xây dựng các kế hoạch dạy học phù hợp với chuẩn mực quốc tế, đồng thời linh hoạt điều chỉnh theo bối cảnh giáo dục địa phương.
Một trong những tài liệu trọng tâm được sử dụng là mô-đun MIL của UNESCO với chủ đề “Công dân có năng lực truyền thông và thông tin: Tư duy phản biện, sử dụng khôn ngoan”. Trên cơ sở đó, giáo viên đã phát triển các kế hoạch bài học có thể áp dụng cho nhiều môn học khác nhau như Toán học, Ngôn ngữ – Văn học, Nghệ thuật và Khoa học máy tính.
MIL và giáo dục kỹ thuật số trong khu vực
Hội thảo cũng nhấn mạnh rằng, tại nhiều quốc gia Đông Nam Á, thanh thiếu niên là nhóm có mức độ kết nối kỹ thuật số cao nhất nhưng đồng thời phải đối mặt với nhiều thách thức như thông tin sai lệch, rủi ro an ninh mạng và tác động của các thuật toán đến việc tiếp nhận thông tin. Do đó, việc phát triển năng lực MIL cần song hành với giáo dục kỹ thuật số, giúp người học không chỉ sử dụng công nghệ thành thạo mà còn hiểu và đánh giá thông tin một cách có trách nhiệm.
Liên hệ với định hướng của SEAMEO CELLL
Đối với SEAMEO CELLL, những kinh nghiệm và thực hành được chia sẻ từ SEAMEO RECSAM là nguồn tham khảo có giá trị trong việc thúc đẩy học tập suốt đời tại Việt Nam. Việc trang bị năng lực truyền thông và thông tin, đặc biệt là tư duy phản biện trong bối cảnh AI, không chỉ cần thiết cho học sinh và giáo viên, mà còn đối với người học trưởng thành, cán bộ quản lý và lực lượng lao động trong xã hội số.
Thông qua việc cập nhật và lan tỏa các sáng kiến giáo dục của SEAMEO trong khu vực, SEAMEO CELLL tiếp tục khẳng định vai trò kết nối tri thức, chia sẻ kinh nghiệm và thúc đẩy các năng lực thiết yếu cho học tập suốt đời trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.
Nguồn tham khảo:
Bài viết gốc được đăng tải trên website chính thức của Tổ chức SEAMEO:
https://www.seameo.org/Main_news/520
